دکتر مسعود کثیری

پزشک عمومی


سفره اطعمه

انسان هم به مانند دیگر مخلوقات خداوند، برای بقا و رشد خود نیاز مند استفاده از غذا است. بدن همه ما، شبیه کارخانه ای است که به صورت دائمی مشغول کار بوده و ارگان های حیاتی ما، مثل قلب و ریه، حتی در زمان خواب هم نیاز به مصرف انرژی دارند و این انرژی از خوراک به دست می آید.

از منظری دیگر، غذاها اهمیت خاصی در حفظ سلامتی انسان دارند. حکما معتقدند که نیاز به غذا یک نیاز دایمی است تا آنچه را که بهوسیلة اسباب درونی و بیرونی بدن به تحلیل میرود جایگزین نماید و از سویی دیگر هر نوع خوردنی با مزاج مخصوص خود میتواند بر مزاج بدن انسان اثر بگذارد.

از نظر طب سنتی ایران، انسانها با یکدیگر تفاوت مزاجی و ساختاری دارند. بنابراین لازم است پزشک بر اساس تشخیص مزاج و توجه کامل به ویژگیهای ساختاری هر فرد برای وی تدبیر غذایی مناسب و تدابیر دیگر را تجویز نماید. غذاها علاوه بر اینکه ماده مصرفی سوخت و ساز بدن هستند، با توجه به کیفیت مزاجی خود بر اعضای مختلف بدن اثرات مثبت یا منفی بهجای میگذارند و جسم و روان شخص را تحت تأثیر قرار میدهند. محمد بن زکریای رازی و بسیاری از حکما اولین و مهمترین تدبیر درمانی در بیماران را اصلاح یا تجویز رژیم غذایی میدانستهاند.

بسیاری از اصول ضروری برای تندرستی مانند تغییرات فصلیِ درجه حرارت و آلودگی هوا، خارج از اراده و خواست فرد میباشد ولی مصرف غذا تا حد بسیار زیادی قابل برنامهریزی است. آموزش تغذیه صحیح یک ابزار مهم سلامتی است که پزشک میتواند بیماران خود را با آن تجهیز نماید. این روش به راحتی قابل آموزش است و برای همه مردم نیز قابل درک میباشد و از نظر اجرایی نیز چندان دشوار نیست و آموزه های دینی هم بر این امر تاکید دارند.

از طرف دیگر مورخين و جهانگردان اروپايي كه از دوران صفويه به بعد از ايران ديدن كرده اند درباره چلوها، پلوها، ترشي ها و مرباها كه در ايران طبخ مي گرديده است مطالب بسيار زيادي نوشته اند و منصب آشپزباشی را در دربار پادشاهان، دارای جایگاه حساس و ویژه ای بیان کرده اند. برخی از این آشپزباشی ها برای تهیه غذاهای خود روش های خاصی داشتند که ضمن رعایت اصول طب سنتی و در نظر گرفتن تعادل مزاجی، از طعم و بوی خوب و منحصر به فردی هم برخوردار بود. تهیه غذای روزانه دربار که گاهی بالغ بر چندین هزار پرس غذا می شد، نیاز به تبحر خاص داشته و این مهارت ها همواره به شاگردان آشپزخانه آموزش داده می شد.

با ورود پزشکان غربی به ایران، گرچه تغییری عمده در نگاه به پزشکی ایجاد شد، ولی باز هم فرهنگ طبی غالب مردم، لزوم آشنایی این پزشکان را با عادت ها و روش های تغذیه ایرانیان، ایجاب می کرد. به دنبال همین نیاز بود که دکتر طولوزان فرانسوی که برای مدتی سمت پزشک دربار ناصرالدین شاه را عهده دار بود، برای تطبیق شیوه های درمان خود با سنت های غذایی مردم و توفیق در انجام معالجات خود، از میرزا علی اکبرخان آشپزباشی، سرآشپز دربار، خواست تا رساله جامعی درباره اجزاء و شیوه ترکیب و طریقه آشامیدنیها و خوراکی های متداول در ایران آن روز تالیف کند.

این رساله 85 صفحه ای که با خطی خوش به نگارش درآمده است، در سال 1301 ه.ق آماده و به حکیم طولوزان فرانسوی تقدیم شد. رساله مزبور سال ها در مجموعه شخصی دکتر طولوزان در فرانسه باقی بود تا این که در سال 1353 ه.ش تصویری از آن به بنیاد فرهنگ ایران ارسال شد و به طریق افست به چاپ رسید.

آن چه در پیش رو می باشد، معرفی این نسخه با ارزش تاریخی است که مطالعه آن بر همه جویندگان آثار فرهنگ و تمدن و تاریخ اجتماعی ایران واجب است. همچنین مطالعه این رساله، پژوهشگران را با لغات فنی و اصطلاحات ترکیبی فرهنگ آشپزی ایران که ارتباط تنگاتنگی با طب سنتی ایرانی هم دارد، آشنا می سازد و به همین لحاظ مطالعه این رساله به پژوهشگران طب سنتی ایران هم توصیه می گردد.


آدرس مطب :
تلفن : -

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
صفحه اصلیبیوگرافیکتاب های منمقالات منکارهای پژوهشی دانشجویانگاه نوشته هااسناد تاریخ پزشکیدوره کارشناسی ارشد– گراصفحه شخصی پویاپیامهای کاربرانسوالات پزشکیسایتهای دیگر